Τήλος, το νησί κιβωτός E-mail
Εκτός από μια μικρή κοιλάδα, της Ερίστου, το μεγαλύτερο μέρος του νησιού είναι ορεινό με ψηλότερη κορυφή τον Αϊ-Λια (612 μ.). Όσο κι αν αυτό φαντάζει απίθανο, η Τήλος στην πραγματικότητα είναι... μέρος της οροσειράς της Πίνδου. Το γρανιτένιο υπέδαφός της λειτουργεί σαν μια τεράστια λεκάνη που κρατάει μέσα της νερό, γι’ αυτό και στο νησί αφθονούν οι πηγές και τα τρεχούμενα νερά.



Και εγένετο... απορία
Είναι απορίας άξιον πώς ένα νησί με τόσα νερά δεν έχει πράσινο! Τα βουνά στο μεγαλύτερο ποσοστό τους είναι απογυμνωμένα από δέντρα, πράγμα που δεν δικαιολογείται από το γεμάτο νερό γρανιτένιο υπέδαφος. Την απάντηση γι’ αυτό, όπως και πολλά ακόμη που καθιστούν την Τήλο και τις γύρω βραχονησίδες κιβωτούς, τα πήραμε, όταν επισκεφθήκαμε το Σωματείο του Πάρκου της Τήλου και μιλήσαμε με τον διευθυντή του, κο Κωνσταντίνο Μετζελόπουλο.

Η απάντηση σ’ αυτό, λοιπόν, η οποία δεν θα περνούσε ποτέ από το αστικό μυαλό μου, είναι η ελεύθερη υπερβόσκηση. Για χρόνια πολλά, όμως, η οικονομία τής Τήλου στηριζόταν στην κτηνοτροφία. Τα κοπάδια με τα γιδοπρόβατα που έβοσκαν ελεύθερα στις πλαγιές δεν άφηναν τίποτε να μεγαλώσει. Σήμερα γίνονται μεγάλες προσπάθειες για να σταματήσει η ανεξέλεγκτη ελεύθερη βόσκηση, ώστε να πρασινίσει πάλι το νησί, κάτι που έχει μεγάλη σημασία και για το οικοσύστημα της περιοχής. Με κονδύλια της ΕΕ έχουν επιδοτηθεί οι κτηνοτρόφοι του νησιού, για να διατηρούν τα κοπάδια τους κλεισμένα και με ελεγχόμενη ελεύθερη βόσκηση. Επίσης, επιδοτείται η απόσυρση κοπαδιών, ώστε να μειωθεί ο πληθυσμός τους στο νησί, ενώ έχουν γίνει και συνεχίζουν να γίνονται έλεγχοι επί ελέγχων για την εκτέλεσή τους. Τα αποτελέσματα είναι ορατά, αλλά δεν θα έχουν συνέχεια, αν η τοπική κοινωνία δεν πεισθεί ότι τα μέτρα αυτά είναι προς όφελός της κι όχι μόνο μέρος μιας γενικότερα οικολογικής αντίληψης. Κι εδώ είναι σημαντικό να παίξει σωστά τον ρόλο του στην ενημέρωση το «Πάρκο Τήλου», σε συνεργασία με τη Δημοτική Αρχή του νησιού, ώστε να πεισθούν οι κάτοικοι ότι αυτό που βραχυπρόθεσμα μοιάζει απειλητικό για την οικονομία τους, μακροπρόθεσμα μόνο οφέλη θα φέρει στους ίδιους και το νησί τους.

Η καχυποψία που υπάρχει στις τοπικές κοινωνίες προς τις οικολογικές οργανώσεις, γενικότερα, δεν είναι πάντα αβάσιμη. Αρκετά συχνά σχέδια προστασίας ειδικών περιοχών ή ειδών που κινδυνεύουν χρηματοδοτούνται από προγράμματα της ΕΕ, ενώ στη συνέχεια αφήνονται στην τύχη τους, αφού μετά την υπαγωγή ενός τόπου σε προστατευόμενο καθεστώς, αναλαμβάνουν οι «αρμόδιοι κυβερνητικοί φορείς» που ξεχνούν ό,τι έχουν υπογράψει και αθετούν ό,τι έχουν υποσχεθεί.

Μ’ αυτό τον τρόπο οι τοπικές κοινωνίες μένουν με τους απαγορευτικούς νόμους στο κεφάλι τους (απαγόρευση αλιείας, κυνηγιού, άρδευσης, οικοδόμησης, εκμετάλλευσης γενικότερα) και τα οφέλη από μια ανάπτυξη φιλική προς το περιβάλλον δεν έρχονται ποτέ, ενώ έχουν χάσει παραδοσιακές πηγές εσόδων άνθρωποι που κατά κανόνα ανήκουν σε ξεχασμένες και άγονες άκρες τής χώρας μας.

Εδώ και μία δεκαετία περίπου έχει απαγορευτεί το κυνήγι της πέρδικας στο νησί, γίνονται προσπάθειες οι αγρότες του νησιού να στραφούν σε οικολογικές καλλιέργειες ντόπιων ποικιλιών δημητριακών και έχουν ορισθεί προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές όπου απαγορεύεται η αλιεία. Ας ελπίσουμε ότι τα μέτρα αυτά θα φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα και στις δύο πλευρές.

Έρρικα Πελωριάδου