Χαλίκι Ασπροποτάμου E-mail
Περιήγηση στο Χαλίκι Ασπροποτάμου μ’ έναν... ακρίτα
Στο δυτικότερο χωριό της Θεσσαλίας και του νομού Τρικάλων, ο μοναδικός «ακρίτας του Ασπροποτάμου» επιμένει παραδοσιακά και μας προσκαλεί να γνωρίσουμε τον τόπο του…
Ναι, είναι αλήθεια, κάτι έχουμε πάθει με τα σύνορα τώρα τελευταία. Αυτή τη φορά πιάσαμε τα σύνορα της Θεσσαλίας με την Ήπειρο και πιο συγκεκριμένα του νομού Τρικάλων προς τα δυτικά, τη διευρυμένη Κοινότητα Ασπροποτάμου, που έχει ενταχθεί στον Εθνικό Κατάλογο του Ευρωπαϊκού Δικτύου ΦΥΣΗ 2000 (NATURA 2000). Αποτελείται από τα χωριά Ανθούσα, Χαλίκι, Κρανιά, Κατάφυτο, Μηλιά, Αγία Παρασκευή, Καλλιρρόη, Πολυθέα και Στεφάνι.



Απολαυστική διαδρομή

Μέσα από μια υπέροχη διαδρομή, σε ένα τοπίο άγριας φυσικής ομορφιά­ς με έντονη βλάστηση κατευθυνόμαστε από τα Τρίκαλα προς τη Διευρυμένη Κοινότητα Ασπροποτάμου από το δρόμο Ελάτης – Περτουλίου, δύο μέρη που τον τελευταίο καιρό έχουν προσελκύσει αρκετά το ενδιαφέρον των ταξιδιωτών. Επειδή, όμως, εμείς επιμένουμε εναλλακτικά, τα προσπερνάμε –αν και δεν μπορούμε παρά να παραδεχτούμε ότι η Ελάτη στο σύντομο πέρασμά μας από αυτήν μας γοήτευσε– και φτάνουμε πιο δυτικά, για να αποδείξουμε ότι όσο πιο κοπιαστικό είναι το ταξίδι τόσο μεγαλύτερη η απόλαυση που σου αφήνει. Προορισμός μας το Χαλίκι στα 1.150 μ. υψόμετρο. Το βλαχοχώρι βρίσκεται σε απόσταση 97 χλμ. από τα Τρίκαλα, 23 από το Μέτσοβο και αποτελεί το δυτικότερο χωριό του νομού Τρικάλων και ολόκληρης της Θεσσαλίας. Είναι πολύ κοντά στο όρος Λάκμος ή Περιστέρι, όπως είναι γνωστό, ενώ η ονομασία του μέχρι το 18ο αιώνα ήταν Χαλκίς.
Φτάνοντας στην τοποθεσία «Τρία Ποτάμια», όπου βρίσκεται και το Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης, πηγή χρήσιμων πληροφοριών για την περιοχή, στρίβουμε αριστερά προς Κατάφυτο, Ανθούσα και Χαλίκι. Ακριβώς μετά την Ανθούσα βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας της Γαλακτοτροφούσας (1799), τόπος συνάντησης των κτηνοτρόφων της περιοχής. Λίγες στροφές ακόμη –ναι, ο δρόμος είναι γεμάτος στροφές, αλλά μας αρέσουν, γιατί η διαδρομή έτσι αποκτά ενδιαφέρον!– και να σου μπροστά μας το πανέμορφο Χαλίκι! Το χωριό δε σου αποκαλύπτει την πλήρη ομορφιά του με την πρώτη ματιά. Χρειάζεται να περπατήσεις στα λιθόστρωτα δρομάκια του για να αφουγκραστείς την αρχοντιά του. Μια πανέμορφη πλατεία με ένα παχύ στρώμα από πλατανόφυλλα μας υποδέχεται μαζί με το ψιλόβροχο που πέφτει από νωρίς. Ευτυχώς έχουμε προετοιμαστεί κατάλληλα τόσο ψυχολογικά όσο και πρακτικά με την κατάλληλη ενδυμασία και τα καιρικά φαινόμενα δε μας πτοούν καθόλου.
Ακριβώς πάνω από την πλατεία, στο café – bar La Verliga −το οποίο παραμένει ανοιχτό όλο το χρόνο− μας περιμένει ο «ακρίτας του Ασπροποτάμου». Ο δημοσιογράφος Χρήστος Ζαχαρής, μετά από μια πολυετή πορεία στην Αθήνα στο χώρο της δημοσιογραφίας, αποφάσισε να γυρίσει πίσω στον τόπο καταγωγής του και να δώσει ζωή σ’ αυτό το μέρος, που το χειμώνα σχεδόν «κατεβάζει ρολά». Μας καλωσορίζει με ένα μερακλίδικο ελληνικό καφέ δίπλα στη σόμπα, σε ένα χώρο που επιμελήθηκε ο ίδιος με πολύ μεράκι και προσωπική εργασία. Ενώ η θερμοκρασία επανέρχεται σιγά σιγά στα σώματά μας, με αφηγητή το Χρήστο μαθαίνουμε όλα τα ενδιαφέροντα στοιχεία για την περιοχή και το χωριό.

Βλαχοχώρι με ενδιαφέρον
Και ποια ήταν αυτά τα ενδιαφέροντα; Ακούστε: Στο όρος Λάκμος ή Περιστέρι (2.295 μ.) βρίσκεται η δρακόλιμνη Βερλίγκα (στα βλάχικα σημαίνει «στριφογυρίζω»), η οποία ονομάζεται από τους ντόπιους Καρβελού, γιατί λένε ότι όσα καρβέλια και να φάει κανείς, αν πιει νερό από τις πηγές αυτές, θα μπορέσει να χωνέψει αμέσως! Αγαπημένος προορισμός για τους ορειβάτες η κορυφή Τσουκαρέλα στα 2.295 μ. Πλέον είναι εύκολα προσβάσιμη, καθώς πηγαίνει αυτοκίνητο 4x4 ή αγροτικό μέχρι ένα σημείο που απέχει περίπου μισή ώρα από την κορυφή. Κατάλληλη εποχή να επισκεφτεί κάποιος τη δρακόλιμνη είναι οι ανοιξιάτικοι μήνες χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν αξίζει η επίσκεψη και τους υπόλοιπους μήνες. Δάση από οξιές και έλατα κατακλύζουν την περιοχή και της χαρίζουν μια ασύγκριτη ομορφιά. Υπάρχει και σηματοδοτημένο μονοπάτι από τους ορειβάτες, όπως μας επισημαίνει ο Χρήστος.
Από τα βουνά του Χαλικιού πηγάζουν 3 ποτάμια, ο Πηνειός, ο Άραχθος και ο Αχελώος. Στις πηγές του τελευταίου οδηγεί (σε μιάμιση περίπου ώρα από το χωριό) μια ενδιαφέρουσα διαδρομή μέτριας δυσκολίας. Μέσα σε ένα τοπίο σπάνιας φυσικής ομορφιάς, μπορεί κανείς να συναντήσει το μεγαλύτερο δάσος με οξιές στην Ελλάδα αλλά και μικρούς και μεγάλους καταρράκτες. Η διαδρομή αυτή αποτελεί μέρος της παλιάς βλαχόστρατας που χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι του Χαλικιού για να κατεβούν με τις οικογένειες και τα κοπάδια τους προς την Καλαμπάκα και τα χωριά των Φαρσάλων, όπου και ξεχειμώνιαζαν (στο μονοπάτι δεν υπάρχει ακόμη σήμανση).
Μετά τις 20 Μαΐου, όταν ανεβαίνουν τα πρώτα κοπάδια, η παραγωγή κτηνοτροφικών και τυροκομικών είναι αυξημένη και τα προϊόντα για τα οποία φημίζεται η περιοχή εκλεκτής ποιότητας. Μπορεί κάποιος, αν το θέλει, να συμμετάσχει στις παραδοσιακές κτηνοτροφικές εργασίες και να γνωρίσει από κοντά την καθημερινότητα των κτηνοτρόφων. Επίσης ενδιαφέρουσες δραστηριότητες αποτελούν το μάζεμα μανιταριών, τσαγιού, τήλιου, χόρτων κτλ.
Το καλοκαίρι, με το Χαλίκι σε ρόλο πια παραθεριστικού θέρετρου, βγαίνουν τα ελενίτ από τις πόρτες και τα παράθυρα των σπιτιών και το χωριό γεμίζει από τις φωνές των 650-700 μετακινούμενων κτηνοτρόφων, οι οποίοι ξεχειμωνιάζουν στα Φάρσαλα και στα γύρω χωριά οι περισσότεροι, ενώ κάποιοι άλλοι στα Τρίκαλα, στη Λάρισα, στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας.
Απορροφημένοι από τη συζήτηση ξαφνικά ακούμε: «Καλησπέρα. Τι κάνεις, κοπέλα μου, εδώ πάνω στα βουνά τέτοια εποχή; Θα είσαι θαρραλέα φαίνεται…» Ο απρόοπτος επισκέπτης που προστίθεται στην παρέα είναι ντόπιος Χαλικιώτης, μπάρμπας του Χρήστου, που δε ζει μόνιμα εδώ, αλλά αγαπάει το χωριό του και έρχεται όσο πιο συχνά μπορεί. Παίρνοντας τη σκυτάλη της αφήγησης και περιγράφοντας ζωντανές εικόνες, μας πηγαίνει ένα ταξίδι πίσω στο χρόνο…



Μια βόλτα στα πλακόστρωτα σοκάκια του χωριού

Ήρθε η ώρα να περπατήσουμε λίγο στο χωριό, αν και το ψιλόβροχο δε λέει να σταματήσει. Όμως, όταν βρίσκεσαι σε τέτοια μέρη που κάνουν την ψυχούλα σου να αγαλλιάζει, το μυαλό δεν έχει χώρο για ανούσιες λεπτομέρειες. Περιδιαβαίνοντας στα λιθόστρωτα δρομάκια του χωριού που έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός, θαυμάζουμε τα πέτρινα αρχοντικά καθώς και το σχολείο. Κατηφορίζουμε προς ένα πέτρινο γεφύρι, όπου τα νερά ρέουν άφθονα και αφρίζουν (δεν είναι τυχαίο που ονόμασαν τον ποταμό Ασπροπόταμο!), και ακολουθούμε το δρόμο προς την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Πάνω από το ιερό έχει φυτρώσει μια κερασιά ανάμεσα στις πέτρες και λέγεται ότι ο Κοσμάς ο Αιτωλός, που κήρυξε σ’ αυτό το ναό, προφήτεψε πως, αν ποτέ ξεραθεί αυτή, θα επέλθουν πολλά δεινά στον κόσμο, όπως μας είπε λίγο νωρίτερα ο Χρήστος.
Επιστρέφουμε στην πλατεία, όπου υπάρχει και ο ναός της Αγίας Παρασκευής (1725) καθώς και 3 χασαποταβέρνες που λειτουργούν μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες. Περνάμε από την άλλη μεριά, προς το δεύτερο πέτρινο γεφυράκι που υπάρχει στην είσοδο του χωριού και επιβεβαιώνουμε ιδίοις όμμασι ότι πρόκειται για έναν τόπο ευλογημένο από τη φύση, αλλά κάπως παραμελημένο από τον άνθρωπο και τους αρμόδιους φορείς.

Η ώρα του φαγητού
Δεν πρέπει ποτέ να την υποτιμάς γι’ αυτό και γυρνάμε με ελαφρά πηδηματάκια στο café bar La Verliga, όπου ο κ. Χρήστος μας περιποιείται με τοπικές νοστιμιές και αυθεντική, παραδοσιακή κουζίνα, όλα με ντόπια υλικά: χόρτα, πατατούλες, φέτα, τηγανιά και λουκάνικο που συνοδεύουμε άψογα με λευκό κρασάκι από τη Ζίτσα Ιωαννίνων και ψωμάκι ζεσταμένο στη σόμπα.
Εάν τύχει να είστε μεγάλη παρέα, μπορείτε, κατόπιν τηλεφωνικής συνεννοήσεως, να απολαύσετε ποικίλα παραδοσιακά πιάτα της βλάχικης κουζίνας, τόσο κρεατικά, όπως γίδα βραστή με τραχανά, όσο και ψαρικά (μπακαλιάρο στιφάδο, μπακαλιάρο με κολοκυθάκια) και παραδοσιακές πίτες (ρυζόπιτα, γαλατόπιτα, μπατζίνα, καλαμποκόπιτα). Όλα μαγειρεμένα από τη γλυκύτατη κα Σωτηρία, τη μητέρα του Χρήστου, που τον τελευταίο χρόνο μένει και αυτή μόνιμα στο χωριό.
Σημειώστε ότι, αν βρεθείτε στην περιοχή, αξίζει να δοκιμάσετε και πέστροφα σε κάποια από τις ταβέρνες της περιοχής.



Από το Χαλίκι στην Ανθούσα και μετά στην Αθαμανία

Φεύγοντας από το Χαλίκι περνάμε από τη γειτονική Ανθούσα που έχει χαρακτηριστεί και αυτή παραδοσιακός οικισμός. Μόνο μια καμινάδα καπνίζει σε όλο το χωριό αυτή τη μέρα. Θαυμάζουμε το γεφύρι του Μίχου, που είναι από τα πιο σημαντικά στην περιοχή, και το αρχοντικό Παπαστεργίου, το οποίο έχει ανακηρυχθεί μνημείο της νεότερης ιστορίας, ένα λιθόκτιστο οικοδόμημα του 1877, που μοιάζει, δυστυχώς, τελείως εγκαταλελειμμένο. Συνεχίζουμε προς τα νότια και φτάνουμε, όταν το σκοτάδι έχει πέσει πια βαθύ, στο χωριό Αθαμανία αναζητώντας το Αρχοντικό Βελούσι, που αποτελεί ένα πραγματικό κόσμημα για την περιοχή, όπου και θα διανυκτερεύσουμε. Εκεί μας υποδέχεται ο κ. Μπάμπης Πολύμερος με αναμμένο τζάκι και τσάι του βουνού, το καλύτερο τελείωμα για μια γεμάτη ημέρα. Η Αθαμανία σε υψόμετρο 900 μ. βρίσκεται στους πρόποδες της Πίνδου, κάτω από το ψηλότερο όρος των Τζουμέρκων καθώς και όλης της νότιας Πίνδου, της Κακαρδίτσας (2.429 μ.). Παλιά το χωριό λεγόταν Μουτσιάρα, που σημαίνει πολύ νερό, κάτι που πράγματι αφθονεί στον τόπο και το κάνει μοναδικό.

Το ταξίδι μας δεν τελείωνει εδώ και σίγουρα θα επιστρέψουμε ξανά και ξανά στα χωριά του Ασπροποτάμου, καθώς είναι ένας τόπος απίστευτης ομορφιάς που σίγουρα δεν είναι μόνο για το καλοκαίρι, όπως ενδεχομένως να νομίζουν κάποιοι. Η αφορμή ελπίζουμε να μας δοθεί την άνοιξη κιόλας… αν όχι, θα την «κατασκευάσουμε» εμείς!